İran'da zorunlu başörtüsü kuralını ihlal ettiği gerekçesiyle yargılanan kadın sanatçılara yönelik adli baskılar sertleşerek devam ediyor. Ülkede kamuya açık alanlarda başörtüsüz sahne alması yasak olan tanınmış şarkıcı Parastoo Ahmadi ve ekibi hakkında verilen ağır kırbaç cezası, temyiz aşamasında da değiştirilmedi. Sanık avukatları, temyiz başvurusunun üst mahkeme tarafından herhangi bir duruşma açılmaksızın reddedildiğini ve cezanın kesinleştiğini duyurdu.
MİLYONLARCA İZLENEN CANLI YAYIN SONRASI DÜĞMEYE BASILDI
Yargılamaya konu olan süreç, 29 yaşındaki Ahmadi'nin Aralık 2024'te kişisel YouTube kanalı üzerinden canlı yayımladığı dijital konserle başladı. Kolsuz bir elbiseyle ve başörtüsüz şekilde şarkı söyleyen Ahmadi’nin performansı kısa sürede dijital platformlarda yayılarak müllyonlarca izlenmeye ulaştı. Kadınların kamusal alanda tek başına performans sergilemesini ve başörtüsüz bulunmasını suç sayan İran yargısı, yayının "ülkenin yasal ve kültürel düzenlemelerini ihlal ettiği" gerekçesiyle adli takibat başlattı.
Geçtiğimiz Haziran ayında Kum kentindeki ceza mahkemesinde görülen davada; Ahmadi ile birlikte orkestra ve yapım ekibinden oluşan 8 kişi, "müstehcen ve uygunsuz materyal yayımlayarak kamu ahlakını zedelemek" iddiasıyla suçlu bulundu. Mahkeme, sanıkları 74'er kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl süreyle görsel-işitsel faaliyetlerden menedilme ve yurt dışına çıkış yasağına mahkûm etti.
"GÖZDAĞI VERMEK İÇİN VERİLEBİLECEK EN AĞIR CEZA SEÇİLDİ"
Temyiz mahkemesinin duruşmasız onama kararına tepki gösteren savunma avukatları, kararın emsal oluşturma amacı taşıdığını belirtti. BBC'ye konuşan avukatlardan biri, adli sürece ilişkin şu değerlendirmeleri aktardı:
"Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı. Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor."
İNSAN HAKLARI ÖRGÜTLERİ VE SANATÇILARDAN TEPKİ YAĞDI
Onama kararı, uluslararası insan hakları örgütleri ve sanat dünyasında geniş yankı buldu. Sürgünde yaşayan dünyaca ünlü İranlı şarkıcı Googoosh sosyal medya hesabından "Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir" mesajını paylaşırken, müzisyen Hüseyin Alizadeh "Parastoo Ahmadi'nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım" diyerek dayanışma gösterdi.
Uluslararası Af Örgütü ise yayımladığı bildiride "Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini" vurguladı.
Söz konusu ceza, ülkede ilk değil. Ocak 2024'te Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati de sosyal medyada başörtüsüz fotoğraf paylaştığı gerekçesiyle 74 kırbaç darbesiyle cezalandırılmış, infazın Tahran’daki savcılık binasında zorla gerçekleştirildiği hak örgütlerince raporlanmıştı.
