Türkiye’nin Suudi Arabistan ve Pakistan ile imzaladığı ancak TBMM’nin onayından geçmeyen Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Yemen’deki çatışmaların ardından yeniden gündemde. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, henüz açıklanmış bir asker gönderme kararı olmamasına rağmen, Riyad’ın askerî ihtiyaçlarının karşılanabileceğini söyledi.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarıyla ilk ciddi sınavıyla karşı karşıya kaldı. Anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış sayılmasını öngörüyor. Ancak anlaşmanın metni kamuoyuna açıklanmadı, TBMM’nin onayına da sunulmadı.
FİDAN: SÖZÜMÜZÜN ERİYİZ
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, katıldığı televizyon yayınında Suudi Arabistan’ın toprak bütünlüğü ve egemenliğine yönelik ciddi saldırılar bulunduğunu belirterek Mekke Anlaşması’nı işaret etti. Fidan, “Bizim anlaşmamızda da müttefiklik anlaşması var, sözümüzün eriyiz. Askerî ihtiyaçları özellikle belli teknik konularda olabilir. Bunu karşılama yönünde sıkıntımız olmaz” dedi.
İttifakın kurumsallaşma çalışmalarının sürdüğünü anlatan Fidan, personel görevlendirilmesi ve ortak askerî karargâhın oluşturulması aşamasına gelindiğini de söyledi.
METNİ YOK, MECLİS ONAYI YOK
Anlaşma, 7 Ağustos’ta AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı.
Ancak aradan geçen sürede anlaşmanın ayrıntıları yayımlanmadı ve TBMM’nin onayına sunulmadı. Anayasa’nın 90. maddesine göre, Türkiye adına yabancı devletlerle yapılan uluslararası anlaşmaların onaylanması kural olarak TBMM’nin bunu bir kanunla uygun bulmasına bağlı.
Anayasa’nın 92. maddesi de uluslararası anlaşmaların gerektirdiği durumlar dışında Türk Silahlı Kuvvetleri’nin yabancı ülkelere gönderilmesi yetkisini TBMM’ye veriyor.
HENÜZ ASKER GÖNDERME KARARI YOK
Fidan’ın açıklaması, Türkiye’nin Suudi Arabistan’a askerî ve teknik destek verebileceğine ilişkin açık bir mesaj niteliği taşıyor. Ancak bu sözler, Türkiye’nin Yemen’e asker gönderme kararı aldığı anlamına gelmiyor.
Kamuoyuna açıklanmış bir görevlendirme kararı ya da TBMM’ye sunulmuş bir asker gönderme tezkeresi bulunmuyor. Pakistan yönetimi de anlaşma kapsamında Husilere karşı ortak bir askerî müdahalenin henüz görüşülmediğini açıkladı.
MUHALEFETTEN SERT TEPKİ
İYİ Partili Ahmet Erozan, yürürlüğe girmediği belirtilen anlaşma üzerinden yükümlülük üstlenilmesine şöyle tepki gösterdi:
“Mekke Anlaşması’nın daha metnini bile görmedik. TBMM’nin onayından geçmemiş bir anlaşmayı nasıl oluyor da uygulayabiliyorsunuz? Cumhurbaşkanınızın çiftliği mi burası?”
Başkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Ünal da TBMM onayı bulunmadığı için Türkiye açısından yürürlükte bir anlaşma olmadığını belirterek metnin kamuoyuna açıklanmasını istedi.
YEMEN’DEKİ ATEŞ SUUDİ ARABİSTAN’A SIÇRADI
Yemen’in büyük bölümünü kontrol eden Husiler, Suudi Arabistan’ın kentlerini, enerji tesislerini ve deniz taşımacılığı hatlarını füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alıyor. Husiler son olarak Riyad’daki “hassas noktaları” vurduklarını duyurdu.
Saldırılar, Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların ardından Körfez petrolünün Kızıldeniz üzerinden taşındığı alternatif güzergâhı da tehlikeye soktu. Mekke Anlaşması’nın TBMM sürecinden geçirilmeden işletilmesi tartışmaları ise Türkiye’nin büyüyen Yemen çatışmasına çekilip çekilmeyeceği kaygısını artırdı.
