CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, tropikal meyvelere ilişkin 2024–2025 dış ticaret verilerini değerlendirdi. Gürer, “Tropikal meyvelerde de ithalat arttı” ifadesini kullanırken, “Bir eli yağda bir eli balda olanlar tropikal meyveleri masasında” ve “Emekli simite muhtaç, mutlu azınlık tropikal meyve tüketiyor” sözleriyle de alım gücüne dikkat çekti.
Gürer, “Tropikal meyveler son yıllarda ülkemizde üretimine de yönelendi. 8 ürün ülkemizde yetiştirilir de oldu ve bazı ürünler İhracata yapılıyor. Mutlu bir azınlığın tercihleri arasında tropikal meyveler yer buluyor. Emekli, asgari ücretli bu ürünleri tüketmesi de olası değil. Emekli simite muhtaç, mutlu azınlık Tropikal meyve tüketiyor.Bir eli yağda bir eli balda olanların tropikal meyveler sofrasında yer bulurken zincir marketlerde de bu ürünlerin reyonları var. Bazı ürünler adet olarak parkende satış sağlanıyor. Ülkemizden farklı ülkelere satışı bir İhracat geliri yaratsa da ithalatta önemli bir döviz yurt dışına gitmesine de neden oluyor. Tropikal ürünler bir biçimde de sağlıklı, yararlı ürün gibi tanımlanıp pazarı genişletmeye çalışan bir lobide var. Yerli üretimi bu bağlamda geliştirmek ve ürün desenini zenginleştiren üreticiyi desteklemek gerekir. Ancak sürekli artan ithalatla üretici önü kesilmesi yatırımlarında boşa gitmesine neden olur” dedi.
Gürer, market fiyatlarına ilişkin de şu örnekleri paylaştı: “Gürer marketten bir adet mango 79 lira, bir adet kivi 30 lira, bir adet avokado 50 lira, bir adet ananas 129 liradan marketlerde tane ile satılıyor bu fiyatlar daha üzerinde satılan marketlerde var. Küçük mandalina benzetilen kumkat ya da kamkat meyvesi marketlerde satılırken İthal ürün muz da yerli üretim artmasına karşın raflarda yer bulmaya devam ediyor”
“ANANASTA İHRACAT VAR AMA İTHALAT ARTIYOR”
Gürer, ananas kaleminde ihracatın sınırlı, ithalatın ise yükselişte olduğunu belirterek, “ 2024’te taze veya kurutulmuş ananas ihracatının 166 ton, gelirinin 229 bin 113 dolar , buna karşılık 28 bin 94 ton ithalat için 10 milyon 955 bin 405 dolar yurt dışına ödendi. 2025’te ihracat 208 tona çıktı, gelir 233 bin 100 dolar oldu. Ancak ithalat 33 bin 429 tona yükseldi, ödenen döviz 13 milyon 8 bin 411 dolara ulaştı. Bir yılda ithalat miktarı yaklaşık %19 arttı” dedi.
“KİVİDE DÖVİZ ÖDEMESİ İKİ KATINA DAYANDI”
Kiviye ilişkin verileri de paylaşan Gürer, üretim potansiyeline rağmen ithalatın sürdüğünü ifade ederek, “Bakan açıkladığına göre Kivi de 90 bin ton üretim bekleniyor. Karadeniz ve Batı Karadeniz'de kivi yetiştirilir oldu. İthalat ise durmuyor. 2024’te 3 bin 361 ton kivi için 1 milyon 463 bin dolar ödedik. 2025’te ithalat 5 bin 356 tona çıktı, döviz ödemesi 3 milyon 482 bin dolara yükseldi. Miktar %59, döviz ödemesi %138 arttı. Yerli üretim potansiyeli varken ithalat yerli üreticiyi sıkıntıya sokuyor. Ülkemizde farklı bölgelerde kivi üretimi artmışken ithal ürün ile üretici sorun yaşıyor. Bir kazanıyor ,Bir kaybediyor. İstikrar yerli üretici için sağlanmalıdır ” değerlendirmesinde bulundu.
“MANGO GRUBUNDA İTHALAT DEĞİŞKEN“
Guava armudu, mango ve mangost grubuna ilişkin tabloyu da aktaran Gürer, 2024’te 236 ton ihracatla 3 milyon 353 bin 990 dolar gelir elde edildiğini, aynı dönemde 2 bin 744 ton ithalat için 4 milyon 501 bin 715 dolar ödendiğini söyledi. 2025 verilerini ise “2025’te ihracat 360 tona, gelir 4 milyon 526 bin dolara çıktı. İthalat 4 bin 912 tona, ödeme 8 milyon 92 bin dolara ulaştı. İhracat %52 artarken ithalat %79 arttı. Açık daha da derinleşti” sözleriyle paylaştı.
“AVOKADODA YÖN DEĞİŞİMİ YAŞANDI”
Avokadoda ihracatın gerilediğini, ithalatın ise arttığını belirten Gürer, “Avokadoda da 2024’te bin 840 ton ihracatla 2 milyon 64 bin dolar gelir sağlandı. 2025’te ihracat 700 tona düştü, gelir 981 bin dolara geriledi. Buna karşılık ithalat 10 bin 581 tondan 19 bin 560 tona çıktı; ödenen döviz 7,8 milyon dolardan 16,3 milyon dolara yükseldi. İhracat %62 düşerken ithalat %85 arttı” dedi.
“HİNDİSTAN CEVİZİNDE MİKTAR AZALDI, MALİYET ARTTI”
Hindistan cevizinde ise miktar düşerken ödeme tutarının yükseldiğini belirten Gürer, 2024’te bin 551 ton ithalat için 529.894 dolar ödendiğini hatırlattı. 2025 verisine ilişkin de “2025’te ithalat bin 248 tona geriledi ama döviz ödemesi 598.328 dolara çıktı. Miktar düşüyor, birim maliyet artıyor” ifadelerini kullandı.
“ÜRETEBİLECEĞİMİZ ÜRÜNÜ İTHAL EDİYORUZ”
Gürer, tropikal meyvelerde üretim planlaması ve desteklemeye ilişkin görüşünü ise şöyle dile getirdi: “Bu rakamlar gösteriyor ki tropikal meyvelerde üretimi planlayıp desteklemek önemli. Uygun iklim koşulları ve üretim potansiyeline göre ithalatı azaltıp ihracatı artırıcı uygulamalar sağlanarak ürün deseni zenginleştirilebilir. En azından tüketen bir kesim ve turizm amaçlı bu alanda çalışmalar yapılabilir. Ancak ithalatla yerel meyvelerimiz varken tropikal meyve pazarını genişletmek doğru bir yol değildir. Elmadan üzüme portakaldan şeftali kayısı erik ayva gibi meyvelerimize kadar 80 den fazla yerli üretimi olan ürün içinde ülkemizde bol yetişmeyen meyvelere pazar yaratmak dikkatli bir politika gerektirir. İklime ve verimliliğe göre ürün deseni zenginleştirilmesinde sorun yok ancak ileri ki aşamada olası küresel iklim değişimi ile oluşacak sorunlar içinde yatırımlar doğru ve öngörülebilir biçimde de planlanmalıdır.“
