Yurt içi piyasalarda yaşanan fon krizinin ardından Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) yeni kararlar aldı. Kurul, tasfiye kapsamına alınan yatırım fonlarının varlıklarının nasıl nakde çevrileceğini ve yatırımcılara ödemelerin hangi yöntemle yapılacağını açıkladı.
Tera Portföy’e ait fonların tasfiye sürecini Türkiye İş Bankası yürütecek. A1 Capital Portföy, Atlas Portföy, Bulls Portföy, Hedef Portföy, Pardus Portföy ve Pusula Portföy’e ait fonlardan ise Ziraat Bankası sorumlu olacak.
Daha önce 130 olarak açıklanan tasfiye kapsamındaki fon sayısı, listenin güncellenmesiyle 131’e yükseldi. Tera Portföy’ün tasfiye edilecek fon sayısı da beşten altıya çıktı.
İLK MUTABAKAT İKİ İŞ GÜNÜNDE YAPILACAK
Tasfiye esaslarının yürürlüğe girmesinden sonraki iki iş günü içinde, fonların dolaşımdaki toplam katılma payları ile yatırımcıların bireysel saklama hesaplarındaki paylar karşılaştırılacak.
Hesaplarda rehin, haciz, tedbir veya başka bir kısıtlama bulunması hâlinde bunlar da mutabakata dâhil edilecek. Gerçekleşmemiş emirler de Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ile yetkilendirilen bankalar arasında kontrol edilecek.
Fon portföylerindeki finansal varlıklar, Takasbank’ta ilgili bankalar adına açılan hesaplarda saklanacak. Fonların repo, ters repo, borsa para piyasası, vadeli mevduat ve katılma hesabı işlemleri ile kullandıkları kredilerden kaynaklanan borç ve alacakları da incelenecek.
Bu mutabakat, önceki saklama kuruluşu, görevlendirilen banka ve Takasbank arasında yapılacak. SPK, söz konusu işlemlerin Kurul kararından itibaren en geç 10 iş günü içinde tamamlanmasını öngörüyor.
FON VARLIKLARI KADEMELİ OLARAK SATILACAK
Portföylerde bulunan finansal varlıklar, yatırımcıların çıkarları, piyasanın derinliği ve likidite koşulları dikkate alınarak nakde çevrilecek. Satışların hangi aralıklarla yapılacağına yetkilendirilen bankalar karar verecek.
Bankalar, varlığın niteliğine göre doğrudan satış talimatı verebilecek. Gerektiğinde işlemler bir yatırım kuruluşu üzerinden de gerçekleştirilebilecek. Satışlardan elde edilen nakit, belirlenen ödeme planı doğrultusunda değerlendirilebilecek.
SPK düzenlemesine göre para, bankaların belirleyeceği dönemlerde yatırımcıların mutabakatı tamamlanan bireysel saklama hesaplarına aktarılacak. Her yatırımcıya, fondaki katılma payı oranında ödeme yapılacak.
TEFAS üzerinden verilen ancak gerçekleştirilemeyen iade talimatlarından kaynaklanan tutarlar fon hesabına borç olarak yazılacak. Varlıkların satışından elde edilen parayla öncelikle bu borçlar karşılanacak.
TASFİYE EN FAZLA ÜÇ AY SÜRECEK
Fonların malvarlıklarının tasfiyesi, tasfiye duyurusunun ardından işleyecek en fazla üç aylık sürenin bitimini izleyen ilk iş gününde tamamlanacak. Ancak SPK gerekli görürse bu süreyi uzatabilecek.
Varlıklar satıldıkça yatırımcılara ödeme yapılacağı için bütün yatırımcıların parasının aynı tarihte hesaplara geçmesi beklenmiyor.
LİSTEDE 131 FON BULUNUYOR
Güncel listedeki dağılıma göre A1 Capital Portföy’ün 9, Atlas Portföy’ün 16, Bulls Portföy’ün 15, Hedef Portföy’ün 31, Pardus Portföy’ün 42, Pusula Portföy’ün 12 ve Tera Portföy’ün 6 fonu tasfiye edilecek.
TEFAS verilerine dayanan değerlendirmelere göre 131 fon, yaklaşık 550 bin yatırımcıyı ilgilendiriyor. Fonların toplam büyüklüğünün ise yaklaşık 850 milyar TL olduğu hesaplanıyor.
Yatırımcıların en fazla merak ettiği konuların başında paralarını ne zaman ve hangi koşullarda alacakları geliyor.
TASFİYE SÜRECİ NASIL İŞLEYECEK?
Tasfiye kararı, 131 fonun portföyündeki varlıkların satılarak nakde çevrilmesi anlamına geliyor. Yatırımcıların hakları ödendikten sonra fonlar sona erdirilecek. Bütün işlemleri İş Bankası ile Ziraat Bankası yürütecek.
SPK, tasfiye için üç aylık süre tanıdı. Ancak fonların elindeki bazı hisselerde son dönemde taban fiyatların görülmesi, satış için alıcı bulunmasını zorlaştırıyor. İlgili şirketlerin değerlemeleri de tartışılan konular arasında bulunuyor.
Yatırımcıların kayıplarını mümkün olduğunca azaltmak amacıyla varlıkların tek seferde değil, piyasa koşulları izlenerek zamana yayılan satışlarla nakde çevrilmesi planlanıyor.
FONDAKİ PARA GERİ ALINABİLECEK Mİ?
Fon varlıkları satıldıkça elde edilen para yatırımcılara aktarılacak. Ödemeler, bankaların hazırlayacağı takvim doğrultusunda mutabakatı tamamlanan bireysel saklama hesaplarına yapılacak.
YATIRIMCI PARASININ NE KADARINI ALABİLECEK?
Yatırımcıların alacağı kesin tutarı şimdiden hesaplamak mümkün değil. Tasfiye sonucunda kayıp yaşanma ihtimali bulunuyor.
Varlıkların satışından elde edilen toplam tutardan portföy yönetim ücretleri, tasfiye giderleri ve benzeri masraflar düşülecek. Kalan net bakiye, yatırımcılara katılma payları oranında dağıtılacak.
Olası kaybın miktarı, fon portföyündeki varlıkların ne kadar indirimle satılacağına bağlı olacak. Para piyasası fonlarındaki kaybın, hisse senedi fonlarına göre daha sınırlı kalması bekleniyor. Bu nedenle yatırımcıların karşılaşacağı sonuç, sahip oldukları fona göre değişebilecek.
İLK ÖDEME KİMLERE YAPILACAK?
17 Eylül saat 13.30’dan önce verilen ancak gerçekleştirilemeyen iade emirlerinden kaynaklanan alacaklara öncelik tanınacak. Bu tutarlar fon hesabına borç kaydedilecek ve tasfiye sırasında elde edilen nakitten önce ödenecek.
Bu tarihten sonra verilen emirler ise genel tasfiye esaslarına tabi olacak. Ödeme aralıkları, varlıklar satıldıkça bankalar tarafından belirlenecek.
PARA HESAPLARA NE ZAMAN GEÇECEK?
SPK, tasfiye işlemlerinin en fazla üç ay içinde tamamlanmasını planlıyor. Ancak yatırımcıların ödeme alabilmek için sürecin sonunu beklemesi gerekmeyecek. Varlıklar nakde çevrildikçe ödemeler başlayacak.
Kurulun gerekli görmesi hâlinde üç aylık süre uzatılabilecek.
ÖDEME ALINAMAZSA NE YAPILACAK?
Mevcut düzenlemeye göre yatırımcıların fondaki payları MKK ve Takasbank kayıtlarında bulunuyor. Bu nedenle yatırımcılardan ayrıca hak sahipliğini kanıtlamalarının istenmesi beklenmiyor.
Şu aşamada yatırımcıların ayrıca başvuru yapmasını gerektiren bir işlem açıklanmadı. Süreç, kayıtlar üzerinden yetkilendirilen bankalar tarafından yürütülecek.
DİĞER YATIRIM FONLARINDA RİSK SÜRÜYOR MU?
Yapılan müdahalelerin ardından krizin diğer fonlara yayılma riskinin azaldığı değerlendiriliyor. Riskli görülen fonlar için gerekli adımların atıldığı, benzer sorunların tekrar yaşanmaması amacıyla SPK’nın son yatırım rehberinde de yeni önlemlere yer verildiği belirtiliyor.
Tasfiye kapsamındaki 131 fonun büyüklüğü yaklaşık 850 milyar TL olsa da fon sayısı bakımından Türkiye’deki toplam yatırım fonları içindeki payı oldukça sınırlı. Piyasada faaliyetlerini sağlıklı biçimde sürdüren çok sayıda fon da bulunuyor.
Bu nedenle yaşananlardan çıkarılması gereken sonucun bütün yatırım fonlarından uzak durmak olmadığı ifade ediliyor. Yatırımcıların fonların içeriğini, portföydeki şirketleri, bu şirketlerin faaliyet gösterdiği sektörleri ve ilgili analiz raporlarını inceleyerek karar vermesi gerekiyor.
